ჯეიმზ ჯოისის „ულისე“ – გურამ წიბახაშვილის 1988 წლის ფოტოსერია და მისი მეორე ნაწილი

ჯეიმზ ჯოისის „ულისე“ ქართულად 1980-იან წლებში გამოიცა, თუმცა მხოლოდ პირველი და მეორე ნაწილები, დანარჩენი კი 2012 წლამდე არ გამოქვეყნებულა. 1988 წელს გურამ წიბახაშვილმა „ულისეს“ შავ-თეთრი ფოტოსერიის პირველი ნაწილი გადაიღო. ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობის მიერ წიგნის სრულად დაბეჭდვის შემდეგ, მალევე შეიქმნა ფოტოსერიის მეორე ნაწილიც, მხატვარ რიტა ხაჩატურიანთან თანამშრომლობით.

მოდერნისტული ლიტერატურის კლასიკად აღიარებული „ულისე“ ერთ-ერთი ლიდერია ყველაზე რთულად წასაკითხი წიგნების სიაში. პირველად 1922 წელს გამოიცა; 1934 წლამდე ის აკრძალული იყო სხვადასხვა მიზეზით (მათ შორის, ეროტიკული შინაარსის გამო) ინგლისურენოვან ქვეყნებში, ასევე, კიდევ უფრო დიდი ხნის განმავლობაში, საბჭოთა კავშირშიც. ზოგ ქვეყანაში წიგნზე ასაკობრივი შეზღუდვაც ვრცელდებოდა (18+). ტექსტი მოიცავს ინფორმაციას, კავშირებს ჰომეროსის „ოდისეადან“ თანამედროვე დუბლინის ცხოვრების ჩათვლით. „ულისეს“ თხრობა „ოდისეას“ თვრამეტი ეპიზოდის პარალელურად მიმდინარეობს, მთავარი გმირები კი ჰომეროსის გმირებთან არიან დაკავშირებული.

როგორც აღმოჩნდა, „ულისე“ მხოლოდ რთულად წასაკითხი და გასაგები კი არა,  ერთ-ერთი ყველაზე რთულად დასასურათებელი წიგნია. მიუხედავად იმისა, რომ ტექსტს უზარმაზარი გავლენა აქვს თანამედროვე კულტურაზე, ის იშვიათად ყოფილა ვიზუალური ხელოვნების პირდაპირი შთაგონება. არაერთმა ხელოვანმა უარი თქვა „ულისეს“ დასურათებაზე – იმდენი ქვეტექსტია, იმდენი ასოციაცია და თხრობის ხაზია, უამრავი ამბავი ხდება ერთდროულად.

წიგნი დუბლინის მცხოვრებლების ერთ დღეს მოგვითხრობს, მაგრამ ამ ერთ დღეში ჩატეულია დასავლური აზროვნების უთვალავი ფრაგმენტი, რომლებიც საერთო ჯამში „ულისემდე“ არსებულ ცოდნას აერთიანებს. აღსანიშნავია წერის სხვადასხვა სტილი: ქრისტიანული, იუდეური და სხვა; მრავალი კულტურული კონცეპტი, ცნობიერების, ფიქრების ნაკადები, აზრების უნებლიე გაელვებები, ალუზიები სხვადასხვა მითოლოგიასთან, პერსონაჟების ეროტიკული მოგონებები და ფანტაზია, რომელიც რეალობის პარალელურად იკითხება. წიგნის ბოლო თავი სასვენი ნიშნების გარეშეა დაწერილი.

ხელოვანების არც ისე დიდ ჩამონათვალს, რომლებიც „ულისეზე“ მუშაობდნენ, Telegraph.co.uk-ის 2016 წლის სტატიაში მივაგენი. მათ შორის არიან: ჰენრი მატისი, რიჩარდ ჰამილტონი, რობერტ მაზერველი, ლოურენს ვეინერი, ჯოზეფ კოშუტი. წიბახაშვილის „ულისე“ ყველა მათგანისაგან გამორჩეულია, ის დუბლინის ამბების პარალელურად, თბილისის ამბებს გვიყვება.

„წიგნის კითხვის პროცესში ისეთი რამეების შემჩნევას იწყებ, რაც მანამდე აზრადაც არ მოგივიდოდა“ – მითხრა გურამ წიბახაშვილმა. „ულისეს“ პირველი ნაწილის კითხვისას, მან საკუთარ თავში აღმოჩენილი ამ ახლებური დაკვირვების უნარის შავ-თეთრ ფირზე დაფიქსირება დაიწყო. ჯოისის თხრობის გათავისება მისი მეგობრებისა და იმ გზის გადაღებით მოახერხა, რასაც ყოველდღე გადიოდა წიგნის კითხვისას. „ულისეს“ ფოტო-სერიის ეს ნაწილი 1988 წელს არის გადაღებული. საბოლოოდ, სერიისათვის 75 ფოტო შეირჩა. მათ ჯოისის ნოველის ფრაგმენტები ხელით აქვს მიწერილი. ორმაგი თხრობა –  ფოტო+ტექსტი – წიგნთან შედარებით თითქოს მსუბუქი და უფრო მარტივად აღსაქმელია, რაც პარადოქსულად მეჩვენება. პირველ რიგში იმიტომ, რომ ტექსტის ფრაგმენტები დროდადრო გვაბრუნებს ჯოისის თხრობისათვის აუცილებელ, მრავალმხრივ გაშლილ აზრებთან; მეორე მხრივ კი ფოტოები წარწერებში ამოკითხული აზრების პარალელურ ამბებს ავითარებს, რომლებსაც წიგნში მოთხრობილი რეალობიდან მოწყვეტის, სხვა დროისა და მდებარეობის გამო ახალი შრეები ემატება.

 

ამასთან, ტექსტი და სურათები პირდაპირ უკავშირდება ერთმანეთს – ორივე შემთხვევაში ძალიან კონკრეტული და ჩვეულებრივი ამბებია ნაჩვენები.

გურამ წიბახაშვილის და რიტა ხაჩატურიანის ერთობლივი ნამუშევარი, „ულისეს“ მეორე ნაწილი წიგნის ბოლო, ე.წ. „პენელოპეს“ ხაზით განვითარებული ქალი პერსონაჟის გაბმული ფიქრების ნაკადია და ათ სურათს აერთიანებს. ფოტოები, რომლებზეც სხვადასხვა მოქმედების ადგილებია ასახული, უკვე ციფრული კამერით არის გადაღებული. წარწერების პარალელურად, ფოტოებს ხაჩატურიანის გრაფიკული ნახატები ემატება. ნახატი ფოტოზე ზემოდან დადებული გამოსახულებაა. ზოგჯერ მხატვარს პერსონაჟები ფოტოზე ასახულ სივრცეში შეჰყავს. ნახატები, განათების აქცენტები, თეთრად დაწერილ ტექსტებთან ერთად აღიქმება, როგორც პარალელური კომენტარები.

 

ჯოისის პირდაპირი, სასვენი ნიშნების გარეშე მიმდინარე აზრების შიშველი ნაკადი თითქოს აქაც პირდაპირ არის მოცემული, ციფრული ფოტოებით, მაგრამ ფოტოებში განათებით შექმნილ კონტრასტებსა და გრაფიკულ ნახატებს სხვა საიდუმლო შემოაქვს თხრობაში: პირდაპირი აზრების მიღმა არსებული სხვა შრეები, მითოლოგიური ალუზიები და ყოფითი დეტალები აზრის სისწრაფით ცვლის ერთმანეთს.

„ულისეში“ აღწერილ ერთ დღეში არაფერი და ყველაფერი ერთდოულად ხდება. ჯოისი იყენებს ყოველდღიურობას და მის მიღმა დამალულ ფიქრებს, რომლებიც ჩვეულებრივ მომენტებს სულ სხვაგვარად გვაჩვენებს. მიუხედავად ამისა, ეს მაინც ჩვეულებრივი მომენტებია. ტექსტში იმდენად ბევრი რეალიზმია, რომ ავტორი რეალიზმის კოლაფსამდე მიდის. მკითხველის ყურადღება ერთი აზრიდან, ერთი დეტალიდან მეორეზე, მესამეზე გადადის, ზოგჯერ კი რამდენიმე მიმართულებით იშლება. თითქოს მწერალი ნოველით სვამს შეკითხვას – შეიძლება თუ არა, ერთი დღე თავიდან ბოლომდე აღწერო? ამ დეტალებში, ასოციაციებსა და ფიქრებში კი იკარგება ყოველდღიურობის სიმარტივე. როგორია ულისეს ერთი დღე ფოტოებში? ფოტოსერია უკვე ნანახი მქონდა, როცა ტექსტი თავიდან წავიკითხე. გადაკითხვისას ყოველდღიურობასთან, ადამიანის აზროვნების პროცესთან ჯოისის სიახლოვე, ამ ფოტოების ნახვის შემდეგ, თითქოს უფრო ნათლად და მსუბუქად ჩანს. იმიტომ ხომ არა, რომ ფოტოებში „ულისეს“ ფილტრით, იქ აღმოჩენილი სამყაროს ხედვის გავლით ჩვენი თანამედროვე რეალობაა ნაჩვენები?

1,134 Comments
  1. Hi, I do think this is a great website. I stumbledupon it 😉 I may return yet again since I bookmarked it. Money and freedom is the best way to change, may you be rich and continue to guide others.|

  2. It’s perfect time to make some plans for the longer term and it’s time to
    be happy. I’ve read this post and if I may just I want to
    suggest you few attention-grabbing issues or suggestions.
    Perhaps you can write subsequent articles referring to this article.
    I want to learn even more things about it!

  3. Appreciating the dedication you put into your website and detailed information you
    present. It’s great to come across a blog every once in a while that
    isn’t the same outdated rehashed information. Fantastic read!

    I’ve saved your site and I’m including your RSS feeds to my Google account.

  4. Howdy would you mind sharing which blog platform you’re using? I’m going to start my own blog soon but I’m having a tough time choosing between BlogEngine/Wordpress/B2evolution and Drupal. The reason I ask is because your design seems different then most blogs and I’m looking for something unique. P.S Apologies for getting off-topic but I had to ask!|

  5. This is very attention-grabbing, You’re a very skilled blogger. I have joined your rss feed and sit up for looking for more of your great post. Also, I’ve shared your site in my social networks|

  6. Link exchange is nothing else however it is just placing the other person’s web site link on your page at appropriate place and other person will also do similar in favor of you.|

  7. Whats up this is somewhat of off topic but I was wondering if blogs use WYSIWYG editors or if you have to manually code with HTML.
    I’m starting a blog soon but have no coding skills so I
    wanted to get guidance from someone with experience.
    Any help would be enormously appreciated!

  8. Hi! This is my first visit to your blog! We are a collection of volunteers and starting a new initiative in a community in the same niche.
    Your blog provided us valuable information to work on. You
    have done a extraordinary job!

  9. Hi would you mind letting me know which webhost you’re utilizing? I’ve loaded your blog in 3 completely different internet browsers and I must say this blog loads a lot quicker then most. Can you recommend a good web hosting provider at a honest price? Thanks a lot, I appreciate it!|

  10. Hello! I just wanted to ask if you ever have any problems with hackers? My last blog (wordpress) was hacked and I ended up losing several weeks of hard work due to no back up. Do you have any methods to stop hackers?|

  11. Hi there! I know this is sort of off-topic but I needed to ask.
    Does operating a well-established website such as yours
    require a large amount of work? I’m completely new to running a blog but I do write in my journal daily.
    I’d like to start a blog so I will be able to share my experience and thoughts online.
    Please let me know if you have any kind of ideas or tips for brand new aspiring bloggers.
    Appreciate it!

  12. Thanks for ones marvelous posting! I definitely enjoyed reading it, you might be a great author. I will always bookmark your blog and will eventually come back later on. I want to encourage you continue your great writing, have a nice weekend!|

  13. Great weblog here! Additionally your site rather a lot up fast! What web host are you the use of? Can I am getting your affiliate hyperlink on your host? I desire my web site loaded up as quickly as yours lol|

  14. I’m extremely impressed along with your writing talents as neatly as with the layout on your weblog. Is that this a paid subject or did you customize it yourself? Either way stay up the excellent quality writing, it’s rare to see a nice weblog like this one today..|

  15. I do not even know how I ended up here, but I thought this post was good. I do not know who you are but certainly you are going to a famous blogger if you are not already 😉 Cheers!|

  16. My spouse and I changed our nominated pharmaceutics to Dale’s in Rock Ferry around a person year ago. Having well-versed their employ an eye to that epoch it has confirmed that it was a sapient move. The purchaser waiting is excellent: knowing, friendly, considerate and efficient. The regular pharmacist has supported us in a mistress social code and day in and day out “gone the extra mile” to help. Dale zithromax generic is a one and only conglomerate of antediluvian fashioned patron serving with all the advantages that modern technology has to offer. We would both extremely recommend it.

  17. Woah! I’m really loving the template/theme of this website.
    It’s simple, yet effective. A lot of times it’s tough
    to get that “perfect balance” between superb usability and visual appearance.
    I must say you have done a superb job with this.
    In addition, the blog loads extremely quick for me on Firefox.
    Excellent Blog!

  18. Today, I went to the beach with my children. I found a sea shell and gave it to my 4 year old daughter and said “You can hear the ocean if you put this to your ear.” She placed the shell to her ear and screamed. There was a hermit crab inside and it pinched her ear. She never wants to go back! LoL I know this is totally off topic but I had to tell someone!|

  19. Hi there! Quick question that’s entirely off topic. Do you know how to make your site mobile friendly? My web site looks weird when browsing from my apple iphone. I’m trying to find a theme or plugin that might be able to correct this problem. If you have any suggestions, please share. Thank you!|

  20. I would like to thank the alpenstock at the Greeley 16th St. azithromycin 250 quest of the consideration extended to me yesterday when I pick-up my RX, the clerk took the time to get across how to put to use it and answered my questions. Thank you again!

  21. I am now not positive the place you’re getting your info,
    however good topic. I must spend some time finding out more or figuring out
    more. Thanks for great information I used to be
    on the lookout for this information for my mission.

  22. General principles Can reduce morbidity and mortality by nearly by limiting complica tions slowing progression of disease and preserving joint function Should be initiated early at the time of diagnosis They have a slow onset of action weeks or longer for effect to be seen so begin treating RA while waiting for the diseasemodifying therapy to take effect. prix du levitra 10 mgf Deerersjes Online Prescription For Valtrex

  23. I’ve been exploring for a little for any high-quality articles or blog posts in this kind of area . Exploring in Yahoo I at last stumbled upon this website. Reading this info So i am satisfied to express that I’ve an incredibly excellent uncanny feeling I found out just what I needed. I such a lot certainly will make sure to don?t overlook this site and provides it a look on a relentless basis.|

  24. When I originally commented I clicked the “Notify me when new comments are added” checkbox and now each time a comment is added I get several e-mails with the same comment. Is there any way you can remove me from that service? Cheers!|

  25. I just like the helpful info you supply in your articles. I’ll bookmark your weblog and test once more here frequently. I’m quite certain I will learn many new stuff proper here! Best of luck for the following!|

  26. Hi! I just wanted to ask if you ever have any issues with hackers? My last blog (wordpress) was hacked and I ended up losing many months of hard work due to no back up. Do you have any methods to prevent hackers?|

  27. I was suggested this blog by my cousin. I’m not sure whether this post is written by him as no one else know such detailed about my trouble. You are wonderful! Thanks!|

  28. I think the admin of this website is actually working hard in favor of his website, for the reason that here every information is quality based information.|

  29. It’s actually very difficult in this busy life to listen news on TV, so I simply use world wide web for that purpose, and get the most up-to-date information.|

  30. I like the helpful info you provide in your articles. I’ll bookmark your weblog and check again here regularly. I’m quite sure I will learn lots of new stuff right here! Best of luck for the next!|

  31. You really make it seem so easy with your presentation but I find this topic to be really something that I think I would never understand. It seems too complicated and extremely broad for me. I am looking forward for your next post, I will try to get the hang of it!|

  32. I was actually itching to tails of some wager some change on some sports matches that are circumstance right now. I wanted to disillusion admit you guys recall that I did understand what I weigh to be the kindest locate in the USA.
    If you destitution to confound in on the spirit, authenticate it minus: welcome bonus no deposit

  33. Greetings! I know this is kind of off topic but I was wondering if you knew where I could find a captcha plugin for my comment form? I’m using the same blog platform as yours and I’m having trouble finding one? Thanks a lot!|

  34. My brother recommended I might like this blog. He was once entirely right. This post truly made my day. You cann’t consider just how a lot time I had spent for this information! Thank you!|

  35. Link exchange is nothing else except it is simply placing the other person’s webpage link on your page at appropriate place and other person will also do same for you.|

  36. Thank you a lot for sharing this with all folks you really know what you’re talking approximately! Bookmarked. Kindly additionally discuss with my site =). We will have a hyperlink trade agreement among us|

  37. Fantastic goods from you, man. I have understand your stuff previous to and you’re just too excellent. I really like what you’ve acquired here, certainly like what you are stating and the way in which you say it. You make it enjoyable and you still take care of to keep it wise. I can not wait to read far more from you. This is really a tremendous website.|

  38. Awesome blog! Is your theme custom made or did you download it from
    somewhere? A theme like yours with a few simple tweeks would
    really make my blog stand out. Please let me know where you got your theme.
    Bless you

  39. Howdy! This is my first visit to your blog! We are a group of volunteers and starting a new project
    in a community in the same niche. Your blog provided us valuable
    information to work on. You have done a extraordinary job!