კავკასიის ნატიფი ხელოვნების საზოგადოება

სამხატვრო აკადემიის ბიბლიოთეკის ფონდებში ინახება მნიშვნელოვანი, უნიკალური და იშვიათი ისტორიული წიგნები, ფოტომასალები და სხვა დოკუმენტები, რომლებიც „კავკასიის ნატიფი ხელოვნების საზოგადოების“ საქმიანობასა და მის მნიშვნელობას ასახავს. სწორედ ამ საზოგადოების ძალისხმევით გახდა შესაძლებელი მოსახლეობისთვის მხატვრული ფასეულობების გაცნობა. „კავკასიის ნატიფი ხელოვნების საზოგადოებაში’’ გაერთიანებული იყვნენ მაღალკვალიფიციური მხატვარ-პედაგოგები, რომლებსაც მათი თანამედროვე საზოგადოების განათლების დონის ამაღლება სურდათ, მხატვრული კუთხით.

მე-19 საუკუნის მე-2 ნახევრიდან, ქალაქის კულტურული ცხოვრების განვითარებასთან, ქალაქთმშენებლობასთან და მდიდარი ფენის გაჩენასთან ერთად, ქალაქელების გემოვნების ხარისხმაც იმატა. მხატვრის როლი შეიცვალა საზოგადოებრივ ცხოვრებაში და მან დაიკავა მნიშვნელოვანი ადგილი ადამიანების კულტურული ცხოვრების განვითარებაში. უკვე 60-იანი წლებიდან, ტიფლისში ჩამოდიან მხატვრები – პეტერბურგის აკადემიის კურსდამთავრებულები – პ.ბაბაევი და ფ.ბაიკოვი.

1873 წელს, ს. ტალიზინის თავმჯდომარეობით, პირველად დაარსდა ტიფლისის მხატვრული საზოგადოება, რომელთანაც გაიხსნა ხატვის სკოლა. 1877 წლის 1 ოქტომბერს, გაიხსნა ხატვის კლასები. იმავე წლის 14 მაისს, გაიმართა „კავკასიის ნატიფი ხელოვნების საზოგადოების“ დაფუძნების საზეიმო ცერემონიალი, რომელმაც მხატვრული საზოგადოება და ტიფლისის საიმპერატორო რუსული მუსიკალური საზოგადოების ფილიალი გააერთიანა. საზოგადოება შემოწირულობებით, საწევრო შენატანებითა და მხატვრულ-ლიტერატურული საღამოებიდან შემოსული თანხებით არსებობდა. დაარსებიდან – 1907 წლამდე, ის ერთადერთი ორგანიზაცია იყო, რომელიც მთელ ამიერკავკასიაში მხატვრულ ცხოვრებას განსაზღვრავდა. შემორჩენილია საზოგადოების წესდებაც (1877 წ. ტიფლისი).

საზოგადოების ჩამოყალიბებასთან ერთად, მხატვრული განათლება თანდათან უფრო და უფრო პოპულარული ხდებოდა. ხატვის სკოლაში მოწაფეების რაოდენობამ იმატა. სწავლების მაღალმა ხარისხმა და ნიჭიერი ახალგაზრდების წარმატებამ სასწავლებელს პოპულარობა მოუტანა; შესაძლებელი გახადა, რომ ნიჭიერ ხელოვანებს სწავლა საზღვარგარეთ გაეგრძელებინათ. სწორედ ეს სკოლა დაამთავრეს, სხვადასხვა დროს, შემდგომში ისეთმა ცნობილმა მხატვრებმა, როგორებიცაა: კ. ზდანევიჩი, გ. ბაშინჯაგიანი, ა. შამშინიანი, ა. ბაჟბეუქ-მელიქოვი, ა. ბერიძე და სხვები.

1901 წლის 10 აპრილს, „კავკასიის ნატიფი ხელოვნების საზოგადოების“ შენობაში (არშაკუნის სახლი, გრიბოედოვის ქ.) გაიხსნა ექვსკლასიანი სამხატვრო სასწავლებელი, სახელად „ფერწერისა და ძერწვის პირველი სკოლა“, რომელსაც პირველი წლის განმავლობაში ა. კანდაუროვი, ხოლო 1902-1917 წლებში ოსკარ შმერლინგი ხელმძღვანელობდა. პედაგოგებად მოწვეულები იყვნენ ა. პრემაცი, გ. გაბაშვილი, ო. შმერლინგი, გ. ბაშინჯაგიანი, ჰ. ჰრინევსკი და სხვები.

 

1908 წლის 10 ოქტომბერს, ტიფლისში ჩატარდა სრულიად ხატვის მასწავლებლების სხდომა, რომელიც ეხებოდა ამ საგნის სწავლებას საშუალო საგანმანათლებლო დაწესებულებებში. სხდომაზე არჩეული იქნა კომისია ო. შმერლინგის, ო. თოიძისა და ე. ტატევოსიანის შემადგენლობით. ისინი ქ. ეკატერინოდარში გამართულ პედაგოგების ყრილობაზე ტიფლისის პედაგოგებს წარმოადგენდნენ. ყრილობაზე განიხილეს საკითხები უმაღლესი სკოლების განვითარების შესახებაც. საინტერესოა, რომ უპირატესობა მიენიჭა ფერწერისა და ხუროთმოძღვრების რუსულ და ფრანგულ სკოლებს. 1922 წელს, კავკასიის ნატიფი ხელოვნების საზოგადოების ბაზაზე, თბილისის სამხატვრო აკადემია დაარსდა.

 

„კავკასიის ნატიფი ხელოვნების საზოგადოების“ ერთ-ერთი აქტიური წარმომადგენელია გერმანული წარმოშობის მხატვრული ლიტერატურის ილუსტრატორი და კარიკატურისტი, ოსკარ შმერლინგი (1863-1938). 1884 წელს ის იწყებს სწავლას პეტერბურგის სამხატვრო აკადემიაში, გრავიურის მიმართულებით. მოგვიანებით განაგრძობს სწავლას მიუნხენის აკადემიაში.

1892 წლიდან, თბილისში დაბრუნებისთანავე, იწყებს პედაგოგიურ მოღვაწეობას და 1902 წლამდე უძღვება სამხრეთ კავკასიაში პირველ დაწყებით სამხატვრო სკოლას; 1902-1917 წლებში არის „კავკასიის ნატიფი ხელოვნების საზოგადოების“ ფარგლებში შექმნილი მხატვრობისა და სკულპტურის სკოლის დირექტორი და თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის დაარსების შემდგომ, აკადემიის პროფესორი. მისი მოსწავლეები იყვნენ დავით კაკაბაძე და ლადო გუდიაშვილი.

ო. შმერლინგის შემოქმედებაში ერთ-ერთი წამყვანი მიმართულება კარიკატურული ნამუშევრებია, რომელშიც ასახულია იმ დროის თბილისის ცხოვრების წესი, და რომლებიც 1910-იან წლებში ბარათების სახით გამოიცა. ის თანამშრომლობნდა ისეთ ჟურნალებთან, როგორიც არის: „მოლა ნასრედინი“, „ტიფლისის ჟურნალი“ და სხვ. ო. შმერლინგი. ო. შმერლინგი არის ერთ-ერთი პირველი, ვინც საფუძველი ჩაუყარა მულტიპლიკაციის განვითარებას.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1912 წლის მიწურულს, ო. შმერლინგის ხელმძღვანელობით, საზოგადოების ფარგლებში, შეიქმნა არქიტექტურულ-მხატვრული ჯგუფი, რომლის მიზანსაც, კავკასიური სიძველეების შესწავლა წარმოადგენდა. სხვადასხვა სახელმწიფო დაკვეთის პირობებში, ჯგუფმა ჩაატარა რიგი არქეოლოგიური და არქიტექტურული ძეგლების აზომვითი სამუშაოები, შეაფასა მათი მდგომარეობა და განავითარა სარესტავრაციო სამუშაოს პროექტები.

ქვემოთ წარმოდგენილია მხატვრის მიერ შესრულებული ნამუშევრები, რომლებიც განთავსებულია „ნატიფი ხელოვნების საზოგადოების“ სადებიუტო ალბომში. ალბომი დაცულია თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის არქივში.

ტიფლისის ფოსტა. ო. შმერლინგი. [?] 1922 წლამდე, 23×15.5, ქაღალდი, ტუში

-Что же вы, Иванъ Ивановичъ, подушку получили по почтѣ…

-Какой тамъ…Пришлосъ 3 дня и 3 ночи дожидаться очереди для полученія этой посылки по договоренности отъ одного пріятеля… Поневоле пришлось запастись подушкой и одеяломъ…

 

За Комисарство. ო. შმერლინგი (?). 1917, 27.5×21.8, ქაღალდი, ფანქარი

 

ტიფლისის ტრამვაი. ო. შმერლინგი. 1903, 16×24, ქაღალდი, ტუში

 

კარიკატურა. ო. შმერლინგი. [?] 1922 წლამდე, 23×14, ქაღალდი, ფანქარი

 

ტექსტი მოამზადა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის რარიტეტული ფონდის სპეციალისტმა, ხელოვნებათმცოდნე ირინა ელიოზოვამ.

 

62 Comments
  1. Hello! I could have sworn I’ve been to this blog before but after browsing
    through some of the post I realized it’s new to me.
    Nonetheless, I’m definitely glad I found it and I’ll be bookmarking and checking back frequently!
    scoliosis surgery https://0401mm.tumblr.com/ scoliosis surgery

  2. Unquestionably imagine that that you said. Your favourite justification appeared to
    be at the web the easiest factor to keep in mind of.

    I say to you, I certainly get irked whilst other people think about issues that
    they just do not recognize about. You controlled to hit the nail upon the top and defined out the entire thing with no need side-effects ,
    people could take a signal. Will likely be back to get more.
    Thanks quest bars http://bitly.com/3C2tkMR quest bars

  3. I’m not sure exactly why but this weblog is loading very slow
    for me. Is anyone else having this issue or is it a problem on my
    end? I’ll check back later on and see if the problem still exists.

  4. Hi my loved one! I want to say that this post is awesome, great written and include approximately all significant infos.
    I would like to see more posts like this .

  5. Howdy I am so grateful I found your blog page, I really
    found you by mistake, while I was browsing on Yahoo for something else, Nonetheless I am here now and would just like to say thank you for a remarkable post and a all
    round enjoyable blog (I also love the theme/design),
    I don’t have time to read it all at the minute but I
    have saved it and also added in your RSS feeds, so when I have time I will
    be back to read more, Please do keep up the superb job. http://antiibioticsland.com/Tetracycline.htm

  6. Thanks for ones marvelous posting! I certainly enjoyed reading
    it, you can be a great author.I will ensure that I bookmark your blog and definitely will
    come back from now on. I want to encourage you to ultimately continue your great work, have a
    nice weekend!

  7. It is appropriate time to make a few plans for the long
    run and it’s time to be happy. I’ve read this publish and if
    I may just I wish to recommend you some attention-grabbing things or tips.
    Maybe you can write subsequent articles regarding this article.
    I want to learn even more things approximately it!

  8. Thank you a lot for sharing this with all people you actually know what you’re talking approximately!

    Bookmarked. Please additionally consult with my web site =).
    We will have a link change contract between us

  9. I really love your blog.. Very nice colors & theme.

    Did you build this amazing site yourself? Please reply back as I’m attempting
    to create my own personal site and want to learn where
    you got this from or just what the theme is named. Appreciate it!

  10. Hello there! Quick question that’s totally off topic.
    Do you know how to make your site mobile friendly?
    My web site looks weird when viewing from my
    iphone4. I’m trying to find a theme or plugin that might
    be able to fix this issue. If you have any recommendations, please share.
    With thanks!

Leave a Reply

Your email address will not be published.